Kaartweven

unimus-KHM-photoKaartweven is een hele oude vorm van weven die niet werkt door middel van een raam maar met behulp van kaartjes. In deze kaartjes zitten gaatjes waar draden door heen lopen. Door de kaarten steeds te draaien, komt er steeds een andere kleur draad boven te liggen en verschijnt er dus ook steeds een nieuwe kleur in het patroon.De techniek is ca 5000 jaar geleden ontstaan in China en via India en het nabije Oosten langs de zijderoute naar Europa gekomen. In Egypte zijn weefsels gevonden vooral uit de Koptische periode en bij een opgraving van Gayet te Antinoe, zijn kaartjes gevonden uit de vierde en vijfde eeuw n.Chr. De oudst bekende kaartweefsels uit Egypte komen uit de 22ste dynastie (945-745 v.Chr). In Scandinavië zijn kaartweefvondsten bekend zo vroeg als de 2e eeuw n.Chr. De mooiste vondsten komen uit het Oseberg-schip, ca. 850 n.Chr. Men vond o.a. een kaartweefstoestel met daarop 52 nog ingeregen kaarten en een aantal banden in kaartweefsel. Maar ook in Birka (Sweden) zijn echt prachtige en technisch hoogstaande voorbeelden van kaartweefsel gevonden (ca. 800-975 n.Chr).Ook zijn er vondsten bekend uit Hochdorf, Duitsland en Apremont, Frankrijk.(bron: Het kaartweefboek van Candace Crockett)


kaartjes
Twee dagen kaartweven

Op 24 en 25 augustus 2008 hebben Ronald en Blue een cursus kaartweven van Marijke van Epen gehad op Buitencentrum Wilhelminaoord. We dachten dat we wel konden kaartweven maar al snel ontdekten we dat we echt slechts de basis een beetje kenden, maar verder nog heel erg veel te leren hebben…
Waar we in het verleden altijd het ene eind van de band aan onze riem bonden en het andere eind aan b.v. een tafelpoot, hebben we tijdens deze twee dagen gewerkt op een weefplank, wat helemaal nieuw voor ons was. Een simpele plank en een paar haakjes en klemmetjes is alles wat je hiervoor nodig hebt.
Voor meer informatie over Marijke en de workshops die zij geeft kun je het op de foto hierboven klikken. Je wordt dan automatisch naar haar eigen site gestuurd.


Opzetten
Kaartweven

We hadden wel eens eerder aan kaartweven gedaan waarbij we al snel hadden ontdekt, dat het opzetten van de ketting het moeilijkste is en erg veel tijd vergt. Bij ons leidde het vaak tot veel gevloek en soms zat de ketting zo in de knoop dat we het maar opgaven.


rijgen
Rijgen

Marijke leerde ons een andere manier van opzetten die veel makkelijker is en sneller werkt. Als je een patroon wilt maken waarbij meerdere kaartjes dezelfde kleuren draden nodig hebben, worden deze kaartjes als een blok ingeregen.


rijgen2
Een blok kaarten

Als het patroon voor elke kaart een andere combinatie kleuren vraagt, werkt dit uiteraard niet, maar wij maakten deze cursus allemaal patronen waarbij we deze nieuwe manier van opzetten konden gebruiken.


rijgen3
Kleurencombinatie

Het patroon dat Ronald hier inrijgt, vraag om kaartjes waar steeds twee groene en twee gele draden door heen lopen. De bollen draad liggen in bakken onder de tafel, waardoor ze heel makkelijk afrollen.


rijgen4
Handig

Hier zie je duidelijk dat er nog een gele draad bij moet. Als de draden goed door de kaartjes zijn geregen, bind je het begin vast aan een vast punt, hier gebruiken we lijmklemmen.


opzetten1
Opzetten

Je houd het pak kaartjes vast in je linkerhand en met je rechterhand voer je de draad. Dit doe je niet aan de bollenkant van de kaartjes maar aan de vaste kant (zie foto). Als je bij de overkant de draden langs de andere lijmklem haalt, laat je eerst een kaartje achter en nadat je de lijmklem voorbij bent, laat je aan de andere kant ook een kaartje achter.


opzetten2
Naast elkaar

Zo komen de kaartjes een voor een naast elkaar aan dezelfde kant van de ketting te hangen. Als je de hele ketting zo opzet, begin je met de binnenste kaartjes en werk je langzaam naar buiten toe. De buitenrand wordt dus als laatste opgezet.


opzetten3
Vastzetten

Als alle kaartjes geregen zijn, bind je alle draden aan de kaartkant van de ketting vast. Dit lijkt niet zo belangrijk maar dat is het wel! Als je later de ketting los moet maken en je hebt dit niet eerst vastgezet, zul je snel ontdekken waarom het zo belangrijk is om wel te doen. Blue vergat dit echter de eerste keer waardoor de boel later toch nog heerlijk in de knoop kwam te liggen.


kaartjes-vastzetten
Kaartjes vastbinden

Ook de kaartjes zelf bind je vast. Dat ze nu misschien niet helemaal goed liggen is niet erg. Later leggen we de kaarten zoals het patrooon precies vereist. Ook dit vastbinden van de kaartjes is erg belangrijk wil je de boel niet hopeloos in de war krijgen. Hier zie je trouwens een klein stukje van het bandje dat Blue deze cursus heeft gemaakt.


opzetten5
Knippen en knopen

De niet vastgezette kant wordt nu los gemaakt en de lussen doorgeknipt. Aan de kaartkant zittten de draden dus wel vast, aan de andere nu even niet… Dan wordt de ketting vastgemaakt op de weefplank. De losse einden worden in twee groepen verdeeld en aan het einde van de weefplank vast gemaakt.


opzetten4
Spanning

Als de spanning van de draden goed is, worden de kaartjes nog eens goed nagelopen om te kijken of alle kaartjes goed liggen, wat zelden het geval is. Nu worden de kaartjes dus definitief op de goede volgorde neergelegd voor het gewenste patroon.


inslag
Inslag

Dan kunnen we echt gaan weven. De inslag wordt door de ketting gehaald. De draden die aan de bovenkant van de kaart, het verst van je af liggen, zijn de draden die te zien zullen zijn in het weefsel.


draaien
Draaien

Na de inslag door te hebben gehaald, gaan we de kaartjes draaien. Bij dit patroon kan dat als een blok in plaats van elk kaartje apart.


draaien2
Hoe houd je ze vast?

De kaartjes worden in dit geval van het lichaam weg gedraaid. Let goed op hoe Ronald op de foto de kaartjes vast heeft. Dit is in onze ervaring de beste manier om de kaarten als een blok te draaien, maar je hoeft het niet met ons eens te zijn…


draaien3
Schuiven

Door de kaartjes een klein beetje heen en weer te schuiven, vallen de draden mooi op hun nieuwe plek. Kijk wel uit dit niet te overdrijven. Elke keer dat je de kaarten schuift, schuren ze langs de draden wat het risico op breken van een draad vergroot.


aanslaan
Aanslaan

Daarna sla je de boel goed aan. Om een nette kaartweefband te krijgen is dit erg belangrijk. Marijke had houten pannekoekmessen uit Frankrijk mee die ze hiervoor gebruikt, maar een houten verflatje dat je aan een kant plat schuurt, schijnt ook heel goed te werken.


patroon
Patroon

Dit is het patroon dat Ronald heeft geweven. Het werkt door middel van omklappen van de kaarten. Het geeft hele mooie effecten die ook in de door ons zo geliefde vroege middeleeuwen werden gebruikt.


kaart-omklappen
Omklappen

Hier een paar foto’s om te laten zien hoe je de kaarten omklapt. Je klapt ze niet onderste boven (wat boven was, wordt onder) maar de rand die het verst van je af was, komt nu het dichtste bij.

kaart-omklappen2
Naarmate de spanning in de draden hoger is, wordt het omklappen lastiger. Zorg dus als dit mogelijk is om een beetje bewegingsruimte voor de kaarten te hebben bij dit omklappen.
kaart-omklappen3
Ook willen de omgeklapte kaartjes soms achter een draad van een andere kaart blijven hangen. Dit merk je bij het verdere weven heel snel maar beter is om het even te controleren voor je verder gaat.
kaart-omklappen4
Afhankelijk van hoeveel kaartjes je omklapt en natuurlijk waneer je dit doet, wordt het patroon bepaald. Bij het patroon dat Ronald maakt, klap je de eerste 2 kaartjes om, weef dan 2 rijen en dan de volgende 2 kaartjes omklappen.


malletje
Malletje

Ook dit patroon is op soortgelijke manier gemaakt maar hier zijn ook wisselingen gemaakt tussen het van je af draaien en naar je toe draaien. Dit geeft namelijk ook verdere patroon mogelijkheden. Hier wordt ook een mal gebruikt en wel om te controleren om het werk niet te smal of te breed wordt.

Volg het bord Textile~Cardweaving van DenBlauwen op Pinterest.

van-marijke
Patronen

Om je een idee te geven wat er allemaal mogelijk in deze techniek hebben we er een special Pinterest bord voor gemaakt.
Volg het bord Cardweaving~Patterns van DenBlauwen op Pinterest.